E-mail

English






SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH

Informacja o powstaniu Komitetu

W związku ze zbliżającą się 60. rocznicą likwidacji otwockiego getta, zrodziła się w naszym mieście inicjatywa uczczenia pamięci Żydów otwockich i karczewskich. W prasie lokalnej ogłoszony został następujący apel:


Przed 60 laty, 19 sierpnia 1942 r., hitlerowcy rozpoczęli brutalną operację likwidacji otwockiego getta. Doprowadziła ona do całkowitego zniszczenia tutejszej społeczności żydowskiej.


Przekazy historyczne mówią o dobrym współżyciu Polaków i Żydów na naszym terenie. W imię tej przeszłości - jako dzisiejsi mieszkańcy Otwocka - czujemy się zobowiązani do uczczenia pamięci Żydów otwockich i karczewskich, którzy współtworzyli historię naszych wspólnot lokalnych.


Chcielibyśmy zacząć od oczyszczenia i uporządkowania żydowskich cmentarzy. "Są to miejsca o szczególnie głębokiej wymowie duchowej, eschatologicznej i historycznej. Niech te miejsca łączą Polaków i Żydów, bo przecież wspólnie oczekujemy dnia Sądu i Zmartwychwstania" - mówił Jan Paweł II w Kaliszu w czerwcu 1997 r.


Wszystkie osoby zainteresowane współpracą w realizacji tej inicjatywy zapraszamy na spotkanie, które odbędzie się w niedzielę, 12 maja br., o godz. 15.30 w budynku plebanii kościoła pw. Miłosierdzia Bożego, na osiedlu Ługi. Wspólnie pomyślimy, co możemy uczynić dzisiaj - dla przeszłości i dla przyszłości.


Maria Bołtryk, nauczycielka historii w LO im. Gałczyńskiego
Katarzyna Kałuszko, polonistka w LO im. Gałczyńskiego
ks. Wojciech Lemański, proboszcz parafii pw. Miłosierdzia Bożego
Zbigniew Nosowski, redaktor naczelny miesięcznika "Więź", konsultor Papieskiej Rady ds. Świeckich


Na to zaproszenie odpowiedziało ponad 40 osób pochodzących z Otwocka, Karczewa i Józefowa, które wzięły udział w spotkaniu. Było wśród nich m.in. pięciu księży, wielu nauczycieli i dziennikarzy, historycy, działacze Towarzystwa Przyjaciół Otwocka, przedstawiciele władz samorządowych.
Po dyskusji zebrani postanowili powołać Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich. Do bezpośredniego udziału w jego pracach zgłosiło się 15 osób. Pozostałe osoby zadeklarowały współpracę i wspieranie działań Komitetu.
Przewodniczącym Komitetu został wybrany Zbigniew Nosowski. Działaniami edukacyjnymi i kulturalnymi Komitetu kierować będzie Katarzyna Kałuszko. Komitet ma charakter otwarty i jego skład nie jest zamknięty.
16 maja przedstawiciele Komitetu spotkali się z rabinem Warszawy i Łodzi, Michaelem Schudrichem oraz z przewodniczącym warszawskiej gminy żydowskiej, Piotrem Kadlcikiem. Reprezentanci wspólnoty żydowskiej z radością i wdzięcznością przyjęli naszą inicjatywę i zadeklarowali współpracę w realizacji planów Komitetu.




SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH

Informacja o planowanych działaniach Komitetu

A. Sprzątanie cmentarzy żydowskich w Anielinie i Karczewie (po uzgodnieniach z gminą żydowską, władzami lokalnymi, nadleśnictwem); w Anielinie - stopniowe wycinanie krzaków, oczyszczanie i porządkowanie terenu, zaznaczenie terenu cmentarza i ew. ogrodzenie, tablica pamiątkowa; w Karczewie - sprzątanie i współpraca w procesie renowacji cmentarza


B. Prelekcje w szkołach nt.
1) symboliki macew (nagrobków na cmentarzach żydowskich)
2) historii otwockich i karczewskich Żydów
3) stosunku Kościoła katolickiego, zwłaszcza Jana Pawła II do Żydów i judaizmu


C. Publikacje w prasie lokalnej na powyższe tematy, w tym także wywiady z żyjącymi Żydami otwockimi lub ich potomkami oraz z miejscowymi Sprawiedliwymi wśród Narodów Świata lub osobami pamiętającymi te działania (np. siostry elżbietanki)


D. Uroczystości:
1) 19 sierpnia 2002, Otwock: ceremonia przy kamieniu pamięci Żydów otwockich przy ul. Reymonta w 60. rocznicę likwidacji otwockiego getta (we współpracy z gminą żydowską i władzami Otwocka), z udziałem rabina Michaela Schudricha i kantora żydowskiego: modlitwy za zmarłych, kadisz;
2) jesień 2002, Otwock: chrześcijańsko-żydowskie nabożeństwo pamięci Żydów otwockich pod przewodnictwem rabina Michaela Schudricha oraz otwockich księży związanych z Komitetem i innych duchownych katolickich;
a) marsz pamięci, np. szlakiem otwockich synagog
b) wspólna recytacja psalmów
c) ew. (we współpracy z warszawską gminą żydowską i władzami Otwocka) odsłonięcie tablicy pamiątkowej
3) jesień 2002, Karczew: oficjalna ceremonia na poddanym renowacji i ogrodzonym cmentarzu żydowskim, z udziałem przedstawicieli władz państwowych (organizuje OCRP)


E. Współpraca z władzami Otwocka w:
- renowacji kamienia przy ul. Reymonta i uporządkowaniu terenu wokół kamienia
- przygotowaniu i umieszczeniu na terenie miasta tabliczek informacyjnych kierujących w stronę cmentarza żydowskiego w Anielinie


F. Rok Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich, 19 sierpnia 2002 - 19 sierpnia 2003: seria inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych, w tym m.in.:
- gromadzenie ocalałych dokumentów, fotografii i innych pamiątek o tutejszych Żydach
- konkursy dla młodzieży szkolnej
- koncerty muzyki żydowskiej
- kiermasz wydawnictw o tematyce żydowskiej
- wykłady, prelekcje i spotkania dyskusyjne, sesja popularno-naukowa


G. Współpraca z otwockimi Żydami żyjącymi w diasporze i ich potomkami


 


SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH

Pierwsze wykłady

Serdecznie zapraszamy uczniów i nauczycieli otwockich i karczewskich gimnazjów i szkół średnich, zainteresowanych historią i kulturą żydowską, do wzięcia udziału w pierwszym spotkaniu z cyklu organizowanych przez nas prelekcji.
Zapraszamy do wysłuchania dwóch wykładów:

  • p. Sylwia Szymańska (historyk, pracownik Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, mieszkanka Józefowa) będzie mówiła o historii Żydów otwockich i karczewskich,
  • p. Monika Krajewska (fotografik, autorka m.in. albumu "Czas kamieni") przedstawi symbolikę macew (nagrobków żydowskich), wykład będzie ilustrowany przezroczami.
    Oba wykłady stanowić będą znakomite wprowadzenie do działań porządkowych, jakie mamy zamiar podjąć na cmentarzach w Anielinie i Karczewie. Nauczyciele uczestniczący w wykładach otrzymają materiały, które mogą wykorzystać przy opracowywaniu gazetek szkolnych i we własnej pracy. Mogą również otrzymać zaświadczenia przydatne w dalszym awansie zawodowym. Szczegółowych informacji udziela p. Katarzyna Kałuszko (tel. podane poniżej lub w LO im. Gałczyńskiego - 779.31.84).

Wykłady odbędą się w środę, 5 czerwca br., w auli LO im. Gałczyńskiego przy ul. Filipowicza w Otwocku. Rozpoczęcie o godz. 11.45, zakończenie - ok. godz. 13.30. Ze względów organizacyjnych prosimy o przybycie do szkoły o godz. 11.30.



SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH

Szukamy pamiątek po otwockich Żydach
Apel do mieszkańców Otwocka

Przed 60 laty hitlerowcy brutalnie zlikwidowali otwockie getto, zabijając na miejscu oraz wywożąc do obozu zagłady w Treblince żydowskich mieszkańców naszego miasta.
Jako dzisiejsi mieszkańcy Otwocka pragniemy ocalić tę przeszłość od zapomnienia. Niedawne powstanie Społecznego Komitetu Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich spotkało się z bardzo przychylnym odzewem.
Dziś - wspólnie z Muzeum Ziemi Otwockiej i redakcją "Linii Otwockiej" - apelujemy do dawnych i obecnych mieszkańców naszego miasta o odszukanie pamiątek po otwockich Żydach.
Być może w naszych domowych archiwach przechowały się fotografie czy dokumenty z tamtych lat, może na naszych strychach czy w piwnicach znajdują się rzeczy, które mogą sprawić, że pamięć o otwockich Żydach odżyje w świadomości dzisiejszych mieszkańców Otwocka?
Prosimy o przekazywanie odnalezionych pamiątek do redakcji "Linii Otwockiej" - ul. Powstańców Warszawy 3 ("Kot Center"), tel. 7100999, w godz. 9-17. Na łamach tygodnika będą one opisywane, a następnie zostaną przekazane do Muzeum Ziemi Otwockiej, które przygotowuje specjalną wystawę otwockich judaików.


W imieniu Społecznego Komitetu Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich:

ks. Wojciech Lemański, Zbigniew Nosowski

W imieniu "Linii Otwockiej":

Zbigniew Skoczek
W imieniu Otwockiego Centrum Kultury:

Jan Tabencki


SPOŁECZNY KOMITET PAMIĘCI
ŻYDÓW OTWOCKICH I KARCZEWSKICH

Pierwsze sprzątanie cmentarza otwockich Żydów

W dniu dzisiejszym, 7 czerwca 2002 r., przed południem, odbyło się pierwsze sprzątanie cmentarza otwockich Żydów w Karczewie-Anielinie zorganizowane przez Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich.

60 uczniów dwóch otwockich szkół - Liceum Ogólnokształcącego im. Gałczyńskiego i Społecznego Gimnazjum im. Świętej Rodziny - z przejęciem uprzątąło teren cmentarza. Udało się oczyścić i odsłonić spod grubej warstwy mchu i darni wiele kamieni nagrobnych znajdujących się w zalesionej części cmentarza.


Wśród młodzieży obecny był rabin Warszawy i Łodzi, Michael Schudrich, który serdecznie podziękował organizatorom i uczestnikom akcji za pamięć o tutejszych Żydach. Asystent rabina, Aleksander Wąsowicz, przedstawił młodzieży żydowskie zasady postępowania na cmentarzu, które powinny być respektowane.
W rozpoczęciu spotkania uczestniczyli także: burmistrz Karczewa Mirosław Pszonka i jego zastępca Jacek Sawczuk (teren cmentarza w lesie anielińskim należy administracyjnie do gminy Karczew) oraz wiceprezydent Otwocka Artur Brodowski. Zarząd Miasta Otwocka przekazał rękawice ochronne i wodę mineralną dla młodzieży. Firma Rethmann-MZO dostarczyła kontener na śmieci.


Na razie Komitet nie oczyszczał z krzaków terenu cmentarza znajdującego się pod linią wysokiego napięcia, ponieważ na wycinkę krzewów niezbędne są formalne zezwolenia (mają być wkrótce wydane). Oczekujemy też na zakończenie ptasich lęgów, które obecnie mają tam miejsce (obecnie teren cmentarza należy do Mazowieckiego Parku Krajobrazowego). Wycięcie krzaków dokona się prawdopodobnie w drugiej połowie czerwca i następnie będziemy mogli pozbierać gałęzie i stopniowo wysprzątać teren, odsłaniając widok cmentarnych macew.


Warto przypomnieć, że dwa dni wcześniej około 200 uczniów kilku szkół otwockich uczestniczyło w wykładach zorganizowanych przez Społeczny Komitet Pamięci Żydów Otwockich i Karczewskich. Sylwia Szymańska (historyk, pracownik Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, mieszkanka Józefowa) mówiła o historii Żydów otwockich, zaś Monika Krajewska (fotografik, autorka m.in. albumów "Czas kamieni" i " A Tribe of Stones") przedstawiła zebranym symbolikę macew; wykład był ilustrowany przezroczami. Wykłady odbyły się w środę, 5 czerwca br., w auli LO im. Gałczyńskiego w Otwocku.


W najbliższych dniach rozpoczną się prace renowacyjne na terenie cmentarza żydowskiego w Karczewie przy ul. Otwockiej. Teren cmentarza zostanie ogrodzony, obsadzony roślinami i umocniony, a przewrócone macewy będą ponownie ustawiane pionowo. Prace te są wspierane finansowo przez US Commission for American Heritage Abroad.